หลักการและเหตุผล

         เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี เคยเป็นพื้นที่ที่มีรายงานการพบสัตว์ป่าตระกูลกวาง จำพวกละองหรือละมั่งสายพันธุ์พม่า Thamin (Cervus eldi thamin) ซึ่งเป็นสัตว์ป่าสงวน แต่ในปัจจุบันไม่มีรายงานการพบเห็นในสภาพธรรมชาติแล้ว อันอาจจะเนื่องมาจากการลักลอบล่าหรือสภาพถิ่นที่อยู่อาศัยเปลี่ยนไปเนื่องจากความสำเร็จในการป้องกันไฟป่า ทั้งนี้เพราะละองหรือละมั่งเป็นสัตว์ที่อาศัยอยู่ตามที่แห้งแล้ง ป่าโปร่งหรือป่าเต็งรัง และต้องอาศัยไฟป่าในการทำให้พื้นที่โล่งเพียงพอที่จะให้ละอง ซึ่งมีเขาโค้งเป็นคันศรสามารถอาศัยอยู่ได้ โดยนับจากการรายงานของ Lekagul and McNeely (1974) กล่าวถึงการลักลอบนำละองหรือละมั่งสายพันธุ์พม่าจำนวน 2 ตัว จากท้องที่ อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี และการจับพรานผู้ลักลอบล่าละองหรือละมั่งสายพันธุ์พม่าได้ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ในปี พ.ศ. 2524 อีกทั้งปัจจุบันหน่วยงานในสังกัดสำนักอนุรักษ์สัตว์ป่าและองค์การสวนสัตว์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สามารถเพาะเลี้ยงละองหรือละมั่งสายพันธุ์พม่า ประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี จึงเริ่มมีแนวคิดที่จะนำสัตว์ป่าชนิดนี้ กลับคืนสู่ป่าธรรมชาติในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งอีกครั้ง เพื่อให้สภาพธรรมชาติมีความสมบูรณ์ดังเดิม

        โครงการฟื้นฟูประชากรละองหรือละมั่งพม่าคืนสู่ธรรมชาติในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี ได้มีแนวคิดและมีการประชุมหารือระหว่างนักวิชาการด้านสัตว์ป่า ทั้งในส่วนของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ องค์การสวนสัตว์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่าประเทศไทย  และนักวิชาการจาก Conservation & Research Center, Smithsonian’s National Zoological Park, Washington DC, USA ตลอดจนผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในหลายครั้งด้วยกัน จนกระทั่งมาสู่การประชุมเพื่อเตรียมการปล่อยละองหรือละมั่งสายพันธุ์พม่าคืนสู่ธรรมชาติในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ต่อมาเมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2549 ได้มีการประชุม  ณ ห้องประชุมสำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า ซึ่งที่ประชุมให้คณะทำงานเร่งดำเนินการในส่วนที่รับผิดชอบ เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ต่อไป และได้มอบหมายให้เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จัดทำรายละเอียด ประสานงานและดำเนินโครงการฯ

        โดยนับเป็นวาระและโอกาสที่สำคัญ ซึ่งหน่วยงานหลักโดย  กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และองค์การสวนสัตว์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้ลงนามความร่วมมือทางวิชาการ เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 2550 ในความร่วมมือที่จักพัฒนาองค์ความรู้ และมีเป้าหมายในการฟื้นฟูสัตว์ป่าของประเทศไทยร่วมกันดังนั้นโครงการฟื้นฟูประชากรละองหรือละมั่งสายพันธุ์พม่าคืนสู่ธรรมชาติในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี จึงนับเป็นโครงการนำร่อง ที่ตอบสนองต่อความร่วมมือทางวิชาการดังกล่าวข้างต้นด้วย

 วัตถุประสงค์

        1. เพื่อฟื้นฟูละองหรือละมั่งสายพันธุ์พม่า ที่เคยอาศัยอยู่ในธรรมชาติ ให้กลับคืนมาสามารถดำรงประชากร      และขยายพันธุ์ได้เองตามธรรมชาติ
        2. เพื่อเพิ่มความหลากหลายของชนิดพันธุ์สัตว์กีบให้ผืนป่าห้วยขาแข้ง
        3. เพื่อความหลากหลายของของเหยื่อขนาดกลางของสัตว์ผู้ล่า
        4. เพื่อเป็นการศึกษาวิจัยอัตราการอยู่รอดของสัตว์ป่าที่เคยอยู่ในกรงเลี้ยง เมื่อมีการปล่อยคืนสู่ธรรมชาติในผืนป่าพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
        5. เพื่อส่งเสริมสนับสนุน และขยายเครือข่ายความร่วมมือในการอนุรักษ์สัตว์ป่า
        6 .เพื่อสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์สัตว์ป่าแก่ประชาชนทั่วไป

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

       1. เกิดการกระจายประชากรของละองหรือละมั่งสายพันธุ์พม่า ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
       2. เพิ่มความหลากหลายของชนิดพันธุ์สัตว์กีบในผืนป่าห้วยขาแข้ง
       3. เพิ่มความหลายหลากของเหยื่อขนาดกลางของสัตว์ผู้ล่า
       4. เกิดองค์ความรู้ในการปล่อยสัตว์ที่เคยอยู่ในกรงเลี้ยงคืนสู่ธรรมชาติ
       5.  ขยายเครือข่ายให้เกิดความร่วมมือ เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลทางวิชาการด้านการอนุรักษ์สัตว์ป่า
       6. ประชาชนเกิดจิตสำนึกในการอนุรักษ์สัตว์ป่า